Kapanan, taşınan veya yenilenen restoran, otel, kafe ve yemekhane mutfaklarından çıkan ekipmanları çalışır durumuna göre ikinci el olarak ya da paslanmaz kalitesine göre hurda olarak alıyoruz. Endüstriyel mutfak ekipmanlarının büyük bölümü paslanmaz çelikten yapıldığı için doğru kalite ayrımı, hurda değerini doğrudan belirler.
- Paslanmaz tezgâhlar, eviyeler ve raflar
- Davlumbazlar ve havalandırma kanalları
- Ocaklar, fırınlar, ızgaralar ve fritözler
- Bulaşık makineleri ve bulaşık hattı ekipmanları
- Soğuk oda panelleri, buzdolapları ve dondurucular
- Benmari, servis arabaları ve tezgâh altı dolaplar
- Tencere, tava ve büyük hacimli pişirme kapları
Endüstriyel mutfaklarda en sık iki paslanmaz kalite görülür. 304 (18/8) tezgâh, eviye ve gıdayla temas eden yüzeylerde yaygındır ve tavlı halde mıknatıs tutmaz. 430 ise nikel içermeyen ferritik bir kalitedir; mıknatıs tutar ve daha çok davlumbaz gövdesi, yan paneller ve bazı cihaz kaplamalarında kullanılır. 304, nikel içeriği nedeniyle 430’un belirgin şekilde üzerinde fiyatlanır. Bu yüzden ekipmanları mıknatısla ön ayrıma tabi tutuyor, gerektiğinde kaliteyi analizle doğruluyoruz. Kalite farkını 304 ve 316 paslanmaz farkı yazısında, kaliteleri krom hurda çeşitleri sayfasında anlattık.
Paslanmaz ekipmanlardaki karbon çeliği ayaklar, plastik tekerlekler, ahşap tezgâh üstleri ve contalar ayrılarak değerlendirilir. Ocak ve fırınlardaki pik döküm ızgaralar demir grubunda, bakır borular ve kablolar ise kendi sınıflarında tartılır.
Çalışır durumda, bakımlı ve görece yeni ekipmanlar ikinci el olarak değerlendirilebilir; özellikle paslanmaz tezgâhlar, eviyeler ve raflar talep görür. Arızalı, eskimiş veya sökülürken zarar görecek ekipmanlar ise hurda olarak alınır. Soğutma cihazlarında soğutucu akışkan bulunduğu için gaz devresine müdahale edilmemesi ve cihazların bütün halde teslim edilmesi gerekir.
Mutfak ekipmanlarının sökümünde en önemli konu enerji ve gaz bağlantılarıdır. Doğalgaz veya LPG bağlantılarının yetkili kişilerce kapatılmış ve tapalanmış olması, elektrik bağlantılarının ayrılmış olması söküme başlamanın ön koşuludur. Davlumbaz ve kanal sökümünde yüksekte çalışma ve yağ birikintisi nedeniyle kayma riski bulunur; kanallar içindeki yağ birikintisi ayrıca temizlik gerektirebilir. Ağır fırın ve soğutma ekipmanları için kapı genişlikleri, merdiven ve asansör durumu önceden kontrol edilir.
Ekipman | Ana malzeme | Not |
|---|
Tezgâh, eviye, raf | Paslanmaz (çoğunlukla 304) | Ahşap üst ve plastik ayak ayrılır |
Davlumbaz gövdesi | Paslanmaz (304 veya 430) | Filtreler ve fan motoru ayrı |
Ocak ve fırın | Paslanmaz kasa, pik döküm ızgara | Gaz armatürleri pirinç olabilir |
Bulaşık makinesi | Paslanmaz gövde, motor, pompa | Elektronik kart ayrı |
Buzdolabı, dondurucu | Paslanmaz veya boyalı sac | Soğutucu gaz; bütün halde |
Soğuk oda | Sandviç panel, kapı, soğutma ünitesi | Panel ikinci el olabilir |
Tencere ve kaplar | Paslanmaz, alüminyum | Alüminyum kaplar ayrı |
Davlumbaz ve kanallar genellikle tavana asılıdır ve yıllar içinde iç yüzeylerinde yağ birikir. Söküm sırasında kayma ve düşme riskine karşı uygun platform kullanılır; kanal parçaları birleşim yerlerinden ayrılarak indirilir. Yoğun yağ birikintisi olan kanallar değerlendirmede dikkate alınır. Fan motorları bakır sargılı olduğu için ayrı tutulur.
Soğuk odalar, poliüretan dolgulu sandviç panellerden kurulur ve çoğu zaman sökülüp başka bir yerde yeniden kurulabilir. Panellerin kilit sistemleri ve köşe birleşimleri dikkatli sökülürse ikinci el değeri korunur. Soğutma ünitesi ise soğutucu akışkan içerdiği için gaz devresine müdahale edilmeden ayrı fiyatlanır. Panel sökümünün genel ilkelerini sandviç panel sökümü sayfasında anlattık.
Restoran kapanışlarında çoğu zaman bir kira teslim tarihi vardır. Bu tarihi talep sırasında paylaşmanız, söküm ve taşımayı buna göre planlamamızı sağlar. Mülk sahibine bırakılacak ekipmanların (ör. sabit davlumbaz veya kanal) önceden belirlenmesi, sonradan anlaşmazlık yaşanmasını önler.
Otel, hastane, fabrika yemekhanesi ve toplu yemek mutfaklarında yenileme işleri çoğu zaman tesis çalışırken, bölüm bölüm yapılır. Bu durumda takvimi teknik müdürlük ve mutfak yönetimiyle birlikte kurar; sökümü servis saatlerinin dışına, sevkiyatı servis girişine ve yük asansörünün uygun olduğu saatlere göre planlarız. Hijyen gereği açık kalan mutfak bölümleriyle söküm alanı ayrılır, toz ve kalıntının taşınması önlenir. Zincir restoranlar ve birden fazla şubesi olan işletmelerde ekipman listesini şube bazında hazırlamak, ikinci el ve hurda ayrımını baştan yapmayı kolaylaştırır. Ekipmanın tek tek fotoğrafları ve marka-model etiketleri ön değerlendirme için yeterlidir.
- Kapanan veya taşınan restoran, kafe ve lokantalar
- Mutfağını yenileyen otel ve tesisler
- Yemekhanesini kapatan veya dış hizmete geçen fabrika ve kurumlar
- Mutfak yenilemesini üstlenen endüstriyel mutfak ve taahhüt firmaları
- Kiracısı çıkan ve mutfak ekipmanı kalan ticari mülk sahipleri
Mutfaklarda en sık karşılaştığımız hata, mıknatıs tutan her paslanmaz parçanın değersiz sanılıp ayrılmamasıdır. Mıknatıs tutan parçalar çoğu zaman 430 kalite paslanmazdır ve demir değil, kendi satırından hesaplanır. Diğer yönde ise bükülmüş veya derin çekilmiş 304 eviyeler hafif mıknatıs tutabilir; bu da parçanın 430 olduğu anlamına gelmez. Bu yüzden mıknatıs testini tek başına değil, kullanım yeri ve gerektiğinde analizle birlikte yorumluyoruz. Doğru kalite ayrımı, mutfak ekipmanlarının hurda değerinde en büyük farkı yaratan adımdır.
İkinci el ekipman için teklif, ekipmanın markası, modeli, yaşı, çalışır durumu ve piyasadaki talebe göre kalem bazında verilir. Hurda olarak alınan ekipmanlar ise paslanmaz kalitesine (304, 430 gibi) ve diğer malzeme gruplarına göre ayrıştırılıp tartılır; tarihli fiyat listemizdeki ilgili satırlar esas alınır. Söküm hizmeti gerekiyorsa söküm maliyeti, hurda bedelinden mahsup edilebilir veya ayrı belirtilebilir; model işin kapsamına göre birlikte belirlenir.
İşletme kapanışlarında satıcı genellikle bir işletme olduğu için ekipman satışında fatura düzenlenir. Burada önemli bir ayrım vardır: KDV mevzuatında hurda, olduğu gibi veya tamir edilerek asli amacına uygun kullanılamayan mal olarak tanımlanır. Bu yüzden çalışır durumdaki ikinci el ekipmanın satışı hurda teslimi değildir ve genel hükümlere göre faturalandırılır; hurda olarak teslim edilen paslanmaz ve diğer metaller ise KDV Kanunu md. 17/4-g istisnası kapsamındadır. Taşıma için sevk irsaliyesi veya e-irsaliye kesilir. Tartım kayıtları belgeye kalite bazında ayrı satırlar olarak işlenir.
Ekipman listesini, her ekipmanın genel ve marka-model etiketini gösteren fotoğraflarını, çalışır durumda olup olmadığını ve mutfağın bulunduğu katı paylaşmanız teklif sürecini belirgin şekilde hızlandırır. Kapanış tarihini ve mülk sahibine bırakılacak ekipmanları da aynı mesajda belirtmeniz planlamayı kolaylaştırır.
Bu sayfadaki mevzuat bilgileri genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Güncel ve bağlayıcı metin için resmî kaynaklara bakın: