Kullanılmış konteynerleri durumuna göre ikinci el olarak ya da hurda olarak değerlendiriyoruz. Taban, kapı, köşe dökümleri ve gövdesi sağlam olan bir konteyner depo veya şantiye konteyneri olarak yeniden kullanılabilir; bu durumda ikinci el değeri hurda değerinin üzerindedir. Delinmiş, ağır korozyona uğramış veya yapısal hasarlı konteynerler ise çelik hurdası olarak tartılır. Kararı yerinde veya fotoğraflardan yaptığımız durum tespitine göre veriyoruz.
Hurdada ve ikinci el pazarında en sık karşılaştığımız türler şunlardır:
- Standart yük konteyneri: Uluslararası taşımacılıkta kullanılan, ISO 668 standardına göre ölçülendirilmiş çelik konteynerlerdir. En yaygın uzunluklar 20 fit (yaklaşık 6,06 m) ve 40 fittir (yaklaşık 12,19 m); genişlik yaklaşık 2,44 m’dir. Standart tipte dış yükseklik yaklaşık 2,59 m (8 fit 6 inç), yüksek tipte (high cube) yaklaşık 2,90 m’dir (9 fit 6 inç).
- Depo konteyneri: Taşımacılıktan çıkarılıp sabit depolama amacıyla kullanılan yük konteynerleridir.
- Yaşam ve ofis konteyneri: Şantiyelerde kullanılan, yalıtımlı, kapı-pencere açıklıkları ve elektrik tesisatı olan konteynerlerdir. Çoğu zaman sandviç panel duvarlı ve hafif çelik iskeletlidir.
- Soğutmalı konteyner: İçinde soğutma ünitesi bulunan konteynerlerdir; ünite ayrıca ele alınır ve soğutucu akışkan içerdiği için devresine müdahale edilmemelidir.
- Taban: Ahşap veya çelik tabanın çürük, delik ya da çökme durumu
- Kapılar: Kapıların açılıp kapanması, kilit kolları ve contalar
- Gövde: Delik, yırtık, derin ezik ve ağır korozyon
- Köşe dökümleri ve çerçeve: Kaldırma ve istifleme için kritik noktalardaki hasar
- Sızdırmazlık: İçeriye ışık ve su girip girmediği
- Onay plakası: Yük taşımacılığında yeniden kullanılacak konteynerlerde CSC güvenlik onay plakası ve periyodik muayene durumu
Uluslararası Güvenli Konteynerler Sözleşmesi (CSC), taşımacılıkta kullanılan konteynerlerin teknik bilgileri içeren bir güvenlik onay plakası taşımasını ve sahibinin konteyneri periyodik olarak muayene ettirmesini öngörür. Bu plaka depo amaçlı kullanımda zorunlu olmasa da konteynerin geçmişi hakkında bilgi verir ve ikinci el değerini etkiler.
- Liman ve lojistik alanlarında atıl konteyneri olan lojistik firmaları
- Şantiyesi biten ve yaşam konteynerlerini elden çıkarmak isteyen müteahhitler
- Depo konteynerini artık kullanmayan işletmeler ve tesisler
- Hasarlı konteynerlerini hurdaya ayırmak isteyen konteyner sahipleri
Liman ve lojistik çevresindeki çalışma biçimimizi Avcılar hurdacı sayfamızda anlattık.
Konteynerin taşınması, ölçüsüne ve bulunduğu yere göre planlanır. 20 fitlik konteynerler genellikle vinçli kamyonla, 40 fitlik konteynerler ise uygun dorse ve kaldırma ekipmanıyla taşınır. Konteynerin bulunduğu zeminin vinç kurulumuna uygun olması, aracın yanaşabileceği bir alan bulunması ve üzerinde kablo veya ağaç gibi engellerin olmaması gerekir. Yaşam konteynerlerinde elektrik ve su bağlantılarının önceden ayrılmış olması şarttır. Taşınamayacak kadar hasarlı konteynerler yerinde kesilerek hurda olarak alınabilir.
Konteyner için ön teklif hazırlamak üzere dört fotoğraf genellikle yeterlidir: dış gövdenin iki yan görünümü, açık kapılarla iç görünüm ve tabanın yakın çekimi. Varsa CSC plakasının ve konteyner numarasının fotoğrafı da faydalıdır. Konteynerin bulunduğu yerin ve aracın yanaşacağı alanın bir fotoğrafı ise taşıma planını netleştirir. Bu bilgilerle ikinci el ve hurda seçeneklerini birlikte değerlendirip size iki seçeneği de karşılaştırmalı olarak sunabiliriz.
Konteynerin değeri iki farklı yoldan belirlenir. İkinci el olarak değerlendirilecekse türü, ölçüsü, yaşı, genel durumu ve piyasadaki talep belirleyicidir; teklif konteyner bazında verilir. Hurda olarak değerlendirilecekse konteyner çelik hurdası olarak tartılır ve tarihli listemizdeki ilgili satır esas alınır; ahşap taban, yalıtım ve iç kaplama gibi metal olmayan kısımlar hesapta dikkate alınır. Her iki durumda da taşıma, vinç ve gerekirse yerinde kesim maliyetleri teklifte ayrıca belirtilir.
Konteyner satışında belge, konteynerin ikinci el mi hurda mı olduğuna göre değişir. KDV Genel Uygulama Tebliği, hurdayı olduğu gibi veya tamir edilerek asli amacına uygun kullanılamayan mallar olarak tanımlar. Bu yüzden yeniden kullanılabilir bir konteynerin satışı hurda teslimi değil, ikinci el mal satışıdır ve satıcı işletmeyse genel hükümlere göre faturalandırılır. Kullanılamaz durumdaki konteynerin hurda olarak teslimi ise işletmeler için KDV Kanunu md. 17/4-g istisnası kapsamındadır. Taşıma sırasında sevk irsaliyesi veya e-irsaliye kesilir; hurda konteynerlerde kantar fişi de belgeye eklenir.
- Çürümüş veya delik taban
- Açılmayan, eğilmiş veya contası bozuk kapılar
- Gövdede yırtık, delik ve ağır korozyon
- Köşe dökümlerinde ve alt çerçevede yapısal hasar
- İçinde kalmış atık, kimyasal kalıntı veya koku
- Yaşam konteynerlerinde nem görmüş yalıtım ve hasarlı iç kaplama
Bu durumların bir kısmı onarımla giderilebilir; onarım maliyeti ikinci el değerini aşıyorsa konteyner hurda olarak değerlendirilir.
Yaşam ve ofis konteynerleri tek bir malzemeden oluşmaz: hafif çelik iskelet, sandviç panel duvarlar, alüminyum veya PVC doğramalar, elektrik kabloları, sıhhi tesisat ve çoğu zaman klima ünitesi içerir. İkinci el olarak değerlendirilemeyen yaşam konteynerlerinde bu bileşenleri ayırarak her birini kendi sınıfından hesaplıyoruz: çelik iskelet demir-çelik, kablolar kablo, doğramalar alüminyum satırından. Klima ünitesi soğutucu akışkan içerdiği için gaz devresine müdahale edilmeden bütün halde alınır.
Hurdaya ayrılan bir konteyner genellikle araç kantarında tartılır: yüklü araç ile boş araç arasındaki fark konteynerin net ağırlığını verir. Ahşap taban, yalıtım ve iç kaplama gibi metal olmayan kısımlar ağırlıkta yer aldığı için bunların payı değerlendirmede dikkate alınır veya mümkünse tartımdan önce ayrılır. Yerinde kesilen konteynerlerde parçalar araca yüklendikten sonra aynı şekilde kantarda tartılır.
Lojistik alanlarında veya biten şantiyelerde çoğu zaman tek bir konteyner değil, bir grup konteyner elden çıkarılır. Bu durumda her konteyneri numarası ve durumuyla birlikte listelemek, ikinci el ve hurda olarak ayrılacakları baştan belirlemeyi kolaylaştırır. Taşıma, araç kapasitesine göre birkaç sefere bölünür; konteynerlerin erişim sırasına göre dizilmesi vinç süresini kısaltır. İçlerinde eşya veya atık kalan konteynerlerin önceden boşaltılması gerekir; boşaltma da istenirse depo temizliği kapsamında planlanabilir.
Konteyner kaldırma işlemlerinde vinç kapasitesi, sapan ve kanca bağlantıları ile köşe dökümlerinin sağlamlığı kontrol edilir. Kaldırma sırasında yük altında bulunulmaz. Yerinde kesim gerekiyorsa sıcak çalışma önlemleri alınır ve konteynerin içinde yanıcı madde kalmadığı teyit edilir. Kapısı açılmayan veya içi bilinmeyen konteynerler, içerikleri kontrol edilmeden kesilmez.
Bu sayfadaki mevzuat bilgileri genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Güncel ve bağlayıcı metin için resmî kaynaklara bakın: