- Mıknatıs: Demir ve karbon çeliği mıknatısı güçlü tutar. Tutmayan parçalar bakır, alüminyum, pirinç veya östenitik paslanmaz olabilir; bunları demir yükünden ayırın.
- Kalınlık: Birkaç milimetrelik sac ile kalın kiriş aynı sınıfta değildir. Kalın ve dolu kesitler ekstra veya kalın demire, ince sac ve teneke ince demire yakındır.
- Kırılma davranışı: Pik (dökme) demir çekiç darbesiyle kırılır ve kırık yüzeyi gri, taneli görünür. Çelik ise kırılmak yerine eğilir.
- Kaplama: Galvanizli sacın yüzeyi mat gri ve çoğu zaman benekli (çinko çiçeği) görünür. Boya, plastik kaplama ve galvaniz, sacı DKP sınıfının dışına çıkarır.
Yıkım şantiyeleri ve kentsel dönüşüm projelerini yürüten müteahhitler inşaat demiri, kapı-pencere demiri ve korkuluk verir. Atölye ve fabrikalarda pres ve kesim artıkları, talaş, eski makine ve kalıp parçaları çıkar. Depo ve lojistik alanlarında raf, palet ayağı ve konstrüksiyon parçaları bulunur. Tersanelerde gemi sacı, profil ve zincir; endüstriyel tesislerin bakım ve yenileme işlerinde ise eski kazan, tank, boru hattı ve döküm radyatör gibi karışık parçalar çıkar. Kalıphane ve CNC atölyelerinden çıkan takım çelikleri ise sıradan demir yükünden ayrı tutulmalıdır; bunları analiz sonrası takım çeliği olarak değerlendiriyoruz.
Nervürlü inşaat demiri yıkım, kentsel dönüşüm ve şantiye artıklarından çıkar. Yüzeyindeki çıkıntılı nervürler ve düzgün yuvarlak kesiti ile kolayca tanınır. Değerini en çok beton kalıntısı belirler: üzerinde beton parçası kalmış demir ağırlık olarak tartılsa da ergitmede metal vermez. Betonu kırılmış, uygun boylarda kesilmiş temiz filizler kalın demir veya ekstra sınıfına yaklaşır; ince çaplı, betonlu ve karışık demir ise alt sınıftan hesaplanır. Şantiye artığı yeni demir kesimlerini paslı yıkım demirinden ayrı tutmak fark yaratır.
Beyaz eşya üretimi ve otomotiv yan sanayi fabrikalarının pres ve kesim artıkları boyasız, temiz ve homojen olduğu için DKP sınıfının tipik örneğidir. Ticari ve endüstriyel cihazların gövdesi ise (çamaşırhane makineleri, soğuk oda ve klima dış üniteleri, endüstriyel mutfak cihazları gibi) ince ve boyalı sactır; içinde motor, kompresör, kablo, plastik ve cam bulunur. Bu yüzden eski cihazlar DKP değil, karışık demir veya ayrı bir cihaz grubu olarak değerlendirilir. Soğuk oda, soğutucu ve klima gibi soğutucu gaz içeren cihazların gaz devresine müdahale etmeyin; bütün halde teslim edin.
Oto servisleri ve kaporta atölyelerinden çıkan araç kaportası, kapı ve kaput gibi sökülmüş parçalar ince boyalı sac olduğundan ince demir grubuna girer. Ömrünü tamamlamış araçların kendisi ayrı bir mevzuata tabidir; buradaki bilgiler sökülmüş parçalar içindir.
Tonajlı demir yükleri araç kantarında tartılır. Kantar fişinde araç plakası, tarih-saat, brüt ağırlık (yüklü araç) ve dara (boş araç) yer alır. Net ağırlık, brütten daranın çıkarılmasıyla bulunur. Örneğin brüt 18.400 kg, dara 11.250 kg ise net ağırlık 7.150 kg, yani 7,15 tondur (1 ton = 1.000 kg). Tutar, net ağırlığın kilogram fiyatıyla ya da ton cinsinden ağırlığın ton fiyatıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Beton, toprak veya yağ için kesinti uygulanacaksa oranı tartımdan önce birlikte konuşuruz ve fişe not düşeriz.
- Beton, toprak, ahşap, plastik ve kauçuk kalıntısı
- Galvaniz, boya veya bitüm kaplama
- Talaşta yağ, emülsiyon ve pas
- Bakır sargılı motor, alüminyum ve paslanmaz parçaların yüke karışması
- Kapalı tank, tüp ve basınçlı kapların boşaltılmadan yüke eklenmesi
- Kalın parçaları ince sac ve tenekeden ayrı yığın.
- Pik ve döküm parçaları çelikten ayırın.
- Motor, kablo, alüminyum ve paslanmaz parçaları sökün; bunlar kendi sınıflarında daha değerlidir.
- Tüp, tank ve kapalı kapların boş ve güvenli olduğunu doğrulayın.
- Uzun parçaların kesilmesi gerekiyorsa bunu talep sırasında belirtin; kesim ve vinç ihtiyacını buna göre planlarız.
- Galvanizli veya boyalı sacı DKP sanmak: DKP’yi kalınlıktan çok temizlik tanımlar. Ayrıntı için DKP hurda nedir? yazısına bakın.
- Paslanmazı demire karıştırmak: Mıknatısı tutmayan parlak parçalar çoğu zaman paslanmazdır ve krom hurda olarak çok daha yüksek fiyatlanır.
- Kantar fişini kontrol etmemek: Brüt, dara ve net değerlerin fişte açıkça yazdığından emin olun.
Sınıfınızı belirledikten sonra güncel değerleri demir hurda fiyatları listesinde görebilir, ağır yapı sökümleri için çelik çatı sökümü sayfasına geçebilirsiniz.