İçeriğe geç
Terazi Hurda

Bakır hurdası nasıl ayrılır? Soyma, lama, boru ve sargı sınıfları

Soyma, yanık, lama, boru, talaş ve karışık bakırın nasıl tanındığı; sargı bakırı, kalaylı tel ve bakır kaplı alüminyumun neden ayrı tutulduğu.

Bakır hurda illüstrasyonu: bağlı bakır tel kangalı, istiflenmiş bakır boru kesimleri ve dirsekler

Bakır hurdasını saflık ve yüzey durumuna göre altı ana sınıfta alıyoruz: soyma (kızıl) bakır, lama bakır, boru bakır, yanık bakır, bakır talaşı ve karışık (kırkambar) bakır. En üst sınıf, kaplamasız ve yanıksız soyma bakırdır. Sargı bakırı, kalaylı tel ve bakır kaplı alüminyum (CCA) bakıra benzese de ayrı fiyatlanır; bu yüzden her grubu tartımdan önce ayrı tutmanızı öneriyoruz.

Bakırı sahada nasıl tanırsınız?

Bakırı tanımak için laboratuvar gerekmez; birkaç basit kontrol çoğu durumda yeterli olur:

  • Renk: Temiz bakır kızıl-turuncudur. Belirgin sarı ton pirince, koyu kahverengi-kızıl ton bronza işaret eder.
  • Mıknatıs: Bakır mıknatısı tutmaz. Tutuyorsa içinde çelik vardır; bakır kaplı çelik telde bu durum sık görülür.
  • Kesit: Parçayı kesip iç yüzeye bakın. Kesit baştan sona kızıl olmalıdır. Gümüşi bir çekirdek görüyorsanız malzeme bakır kaplı alüminyum ya da çelik olabilir.
  • Ağırlık: Bakır yoğun bir metaldir; aynı boyuttaki alüminyumun yaklaşık üç katı ağırlıktadır. Elinizdeki kablo "fazla hafif" geliyorsa iletkene bakın.
  • Yüzey: Yeşil patina ve hafif kararma genellikle yüzeyseldir. Siyah, pullu ve kırılgan yüzey ise yanmış bakırın işaretidir.

Bakır hurdası nereden çıkar?

Fabrika ve üretim hattı sökümlerinde kalın kesitli enerji kabloları, bakır borular ve bara çıkar. Otel, hastane, AVM ve ofis binalarında teknik müdürlüklerin yürüttüğü tesisat yenilemeleri ile klima santrali, soğutma grubu ve VRF sistemi sökümleri boru bakır ve kablo verir. Elektrik panoları ve trafo merkezleri lama (bara) bakır verir. Elektrik motorları, trafolar ve jeneratörler sargı bakırı içerir. Talaşlı imalat atölyelerinde torna ve freze talaşı, elektrik ve mekanik tesisat müteahhitlerinin şantiyelerinde ise kesim artığı kablo ve boru çıkar. Kaynağı bilmek, yükün hangi sınıflardan oluşacağını önceden tahmin etmeyi kolaylaştırır.

Sargı bakırı ve vernikli teller

Motor, trafo, balast ve bobin içindeki teller ince bir vernik veya emaye ile kaplıdır. Renk olarak bakırdır, ancak kaplama nedeniyle soyma bakır sınıfına girmez. Sargı bakırını soyma bakırdan ayrı bir torbada biriktirmek gerekir. Motor ve trafoyu bütün halde verirseniz demir gövde, alüminyum kapak ve bakır sargı birlikte tartılır; bu durumda değerlendirme "bütün motor" olarak yapılır. Sargıyı ayırmak zahmetli ve zaman alıcıdır; az sayıda motorda çoğu zaman bütün halde satmak daha pratiktir.

Kalaylı bakır neden ayrı tutulur?

Kalay, bakırı korozyondan korumak ve lehimlemeyi kolaylaştırmak için kullanılan ince bir kaplamadır. Telekomünikasyon kablolarında, bazı lamalarda ve denizcilik kablolarında görülür. Kalaylı tel kızıl değil gümüşi-gri renktedir; kesildiğinde içi kızıl, dışı gümüşi görünür. Eritmede kalay bakırın saflığını düşürdüğü için kalaylı tel ve lamayı temiz bakırla karıştırmayın; ayrı tutulduğunda her iki grup da kendi sınıfından hesaplanır.

Bakır mı, pirinç mi, bronz mu?

En sık karışan üç malzeme bunlardır. Bakır kızıl-turuncu, pirinç (sarı) belirgin şekilde sarı, bronz ise koyu kızıl-kahverengidir. Yüzey oksidi rengi yanıltabileceği için parçanın bir köşesini zımparalamak veya kesmek en güvenilir yoldur. Musluk, vana ve rakor gibi parçalar neredeyse her zaman pirinçtir; bunları sarı hurda çeşitleri sayfasında ayrıntılı anlattık. Bakır boruya takılı kalmış pirinç rakorlar da boruyu karışık sınıfa düşürür.

CCA: bakır kaplı alüminyum kablo

Bazı ucuz data, hoparlör ve tesisat kablolarında iletken, ince bir bakır tabakayla kaplanmış alüminyumdur (CCA). Dışarıdan bakır gibi görünür. Kesitte gümüşi bir çekirdek görünmesi ve kablonun aynı kesitteki bakır kabloya göre belirgin şekilde hafif olması en pratik ipuçlarıdır. CCA teller soyma bakır yüküne karışırsa yükün tamamı karışık sınıftan hesaplanabilir; bu yüzden şüpheli kabloları ayrı tutun.

Değeri düşüren durumlar

  • Lehim, kalay, boya veya vernik kaplama
  • Yanma sonucu oluşan kalın oksit tabakası
  • Pirinç rakor, çelik kelepçe ve izolasyon köpüğü
  • Talaşta yağ, emülsiyon ve demir talaşı karışması
  • Bakır kaplı alüminyum veya çelik telin yüke karışması

Satışa hazırlık: ayrıştırma adımları

  1. Soyma tel, lama, boru, sargı, talaş ve kalaylı teli ayrı kaplarda biriktirin.
  2. Borulardaki pirinç rakorları kesin, izolasyon köpüğünü sıyırın, lehimli uçları ayırın.
  3. Kablo uçlarındaki pabuç, klemens ve fişleri sökün.
  4. Talaşı süzün ve kuru bir yerde saklayın.
  5. Kılıfı soyulmamış kabloyu kablo olarak verin; soymanın ne zaman kârlı olduğunu kablo soymak mı satmak mı yazısında hesapladık.

Sık yapılan hatalar

  • Kabloyu yakmak: Hem bakırı yanık sınıfına düşürür hem de çevre mevzuatına aykırıdır. 2872 sayılı Çevre Kanunu, atıkların çevreye zarar verecek şekilde alıcı ortama verilmesini yasaklar.
  • Her parlak teli soyma sanmak: İnce saç teli, kalaylı tel ve CCA ayrı sınıflardır. Ayrıntılı kontroller için soyma bakır nasıl anlaşılır yazısına bakın.
  • Motoru sökmeden "bakır" diye tartmak: Bütün motor bakır değil, karma bir yüktür.

Sınıfınızı belirledikten sonra güncel değerleri hurda bakır fiyatları listesinde görebilir, kablo içi bakır için kablo hurdası türleri sayfasına geçebilirsiniz.

Kaynaklar

Bakır hurda çeşitleri

  • Soyma (kızıl) bakır

    Kılıfı bıçak veya soyma makinesiyle, yakılmadan çıkarılmış kablo içi bakırdır. Parlak kızıl-turuncu renktedir, üzerinde kalay, lehim, vernik ya da yanık izi bulunmaz. Kalın tek damarlı tesisat ve enerji kablolarından çıkar. Kesildiğinde içi baştan sona kızıldır ve tel kolayca bükülür. Bakır hurdasının en üst sınıfı kabul edilir; çok ince saç teli ve kalaylı tel bu sınıfa girmez.

  • Yanık bakır

    Kablo kılıfı yakılarak çıkarılmış bakırdır. Yüzeyi siyahımsı veya koyu kahverengi, mat ve pulludur; teller bükülünce kırılgan davranabilir, aralarında erimiş plastik kalabilir. Yanma sırasında oluşan oksit tabakası saflığı düşürür, bu yüzden soyma bakırın altında değerlendirilir. Kablo yakmak ayrıca çevre mevzuatına aykırıdır; kılıfı soymak ekonomik değilse kabloyu kablo olarak satmak daha doğrudur.

  • Lama bakır

    Elektrik panolarında, trafo merkezlerinde ve dağıtım sistemlerinde kullanılan dikdörtgen kesitli bara bakırdır. Kalın ve ağır parçalar halinde, genellikle delikli uçlarla çıkar. Saflığı yüksektir. Gümüşi renkli olanlar kalay kaplıdır ve temiz lamadan ayrı tutulmalıdır. Pano sökümlerinde lamalara bağlı cıvata, izolatör ve plastik parçaların ayrılması, lamanın kendi sınıfında kalmasını sağlar. Pano yenilemelerinde genellikle kablolarla birlikte çıkar.

  • Boru bakır

    Klima santrali, VRF ve soğutma sistemleri, endüstriyel soğutma hatları ve ticari binaların sıhhi tesisat borularından gelir. İçi boş, düzgün kesitli ve kızıl renklidir; kıvrımlı kangal borular da bu gruptadır. Değerini temizliği belirler: pirinç rakor, lehim noktası, izolasyon köpüğü veya boya varsa sınıf düşer. Rakorları kesilmiş, köpüğü sıyrılmış ve içinde yağ kalmamış borular üst sınıfta değerlendirilir. Kangal halindeki borular düzleştirilmeden de teslim edilebilir.

  • Bakır talaşı

    Torna, freze ve delme işlemlerinden çıkan ince, kıvrık bakır parçalarıdır. Elektrik ve kalıp atölyeleri ile bara işleyen tesisler başlıca kaynaktır. Değerini yağ ve emülsiyon oranı ile pirinç veya demir talaşına karışıp karışmadığı belirler. Süzülmüş, kuru ve tek metalden oluşan talaş daha yüksek fiyatlanır; ıslak ve yağlı talaşta tartımda kesinti uygulanabilir.

  • Karışık (kırkambar) bakır

    Tel, boru, lama, sargı ve küçük parçaların bir arada bulunduğu bakır yüküdür; tesis yenileme, bakım ve söküm işlerinde sık görülür. İçinde lehimli, kalaylı veya rakorlu parçalar olabildiği için yük, içindeki zayıf parçalara göre değerlendirilme riski taşır. Yükü sınıflarına ayırdığınızda her bileşen kendi değerinden hesaplanır; ayrıştırmayı yerinde birlikte de yapabiliriz. Sargılı motorlar ise bu yükten ayrı tutulmalıdır.

Sınıf tespiti ve değerlendirme

  1. Ön bilgi

    Bakırın türünü, yaklaşık miktarını ve fotoğraflarını paylaşırsınız.

  2. Sınıflandırma

    Soyma, lama, boru, sargı, talaş veya karışık olarak sınıfı birlikte belirleriz.

  3. Kalite kontrolü

    Kalay, lehim, yanık izi ve yabancı madde oranını kontrol ederiz.

  4. Tartım

    Her sınıfı gözünüzün önünde ayrı tartar, kayda geçiririz.

  5. Belge ve ödeme

    Satıcının durumuna uygun belgeyi düzenler, ödemeyi talepte netleşen yöntemle yaparız.

Değeri belirleyen faktörler

  • Saflık ve yüzey temizliği
  • Kalay, lehim, vernik veya boya kaplama
  • Yanık ve oksitlenme durumu
  • Pirinç rakor, çelik ve plastik kalıntısı
  • Toplam miktar ve ayrıştırma düzeyi
  • LME bakır fiyatı ve dolar kuru

Hurda bakır hakkında sorular

Soyma bakır ile yanık bakır arasındaki fark nedir?

Soyma bakır, kablo kılıfı bıçak veya soyma makinesiyle, yakılmadan çıkarılmış; parlak kızıl renkli, kaplamasız temiz bakırdır. Yanık bakır ise kılıfı yakılarak çıkarılmış, yüzeyi kararmış, pullu ve oksitlenmiş bakırdır. Oksit tabakası saflığı düşürdüğü için yanık bakır daha alt sınıftan hesaplanır. Kablo yakmak ayrıca sağlığa zararlı duman üretir ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun kirletme yasağına aykırıdır.

Kararmış veya yeşillenmiş bakır değer kaybeder mi?

Hafif kararma ve yeşil patina genellikle yüzeyseldir; metalin kendisi değişmediği için çoğu zaman sınıfı etkilemez. Bir teli zımparaladığınızda veya kestiğinizde altından parlak kızıl renk çıkıyorsa bakır hâlâ temizdir. Yanmadan kaynaklanan kalın, pullu ve kırılgan oksit ise farklıdır ve bakırı yanık sınıfına düşürür. Boya, lehim ve kalay kaplama da bakırı daha alt bir sınıfa taşıyabilir.

Hurdamı ayırmadan karışık halde verebilir miyim?

Verebilirsiniz; karışık yükü sahada birlikte de ayrıştırabiliriz. Ancak ayrıştırılmış malzeme her zaman daha doğru hesaplanır. Karışık yükte lehimli, kaplamalı veya yağlı parçalar diğerlerini de alt sınıfa çekebilir. Bakırı alüminyumdan, kabloyu demirden, paslanmazı karbon çeliğinden ayırmak için tesiste birkaç etiketli kasa yeterlidir ve bu ayrım toplam tutara doğrudan yansır. Ayrımın nasıl yapılacağını hurda türleri rehberlerimizde malzeme malzeme anlattık.

Hurdamı satışa nasıl hazırlamalıyım?

Üç şey yeterlidir: malzemeyi türüne göre ayrı kasa veya konteynerlerde toplamak, plastik, ahşap ve toprak gibi yabancı maddeleri olabildiğince ayırmak ve kuru bir alanda tutmak. Kablo uçlarındaki pabuçları, borulardaki pirinç rakorları ve profillerdeki contaları sökmek değeri artırır; talaşı süzülmüş halde biriktirmek kesintiyi azaltır. Kabloyu yakmayın, akünün asidini boşaltmayın; bunlar hem tehlikelidir hem de çevre mevzuatına aykırıdır. Hazırlanan partinin fotoğrafı ön değerlendirme için yeterli olur.

İlgili yazılar

Malzemenizi tarif edin, teklifinizi alın

Fotoğraf, yaklaşık miktar ve konum bilgisiyle gönderdiğiniz talebe tartım ve kalite kontrolüne dayalı teklif iletilir.

Hızlı fiyat için fotoğrafları WhatsApp’tan gönderin

WhatsApp’tan yaz