Bakırı tanımak için laboratuvar gerekmez; birkaç basit kontrol çoğu durumda yeterli olur:
- Renk: Temiz bakır kızıl-turuncudur. Belirgin sarı ton pirince, koyu kahverengi-kızıl ton bronza işaret eder.
- Mıknatıs: Bakır mıknatısı tutmaz. Tutuyorsa içinde çelik vardır; bakır kaplı çelik telde bu durum sık görülür.
- Kesit: Parçayı kesip iç yüzeye bakın. Kesit baştan sona kızıl olmalıdır. Gümüşi bir çekirdek görüyorsanız malzeme bakır kaplı alüminyum ya da çelik olabilir.
- Ağırlık: Bakır yoğun bir metaldir; aynı boyuttaki alüminyumun yaklaşık üç katı ağırlıktadır. Elinizdeki kablo "fazla hafif" geliyorsa iletkene bakın.
- Yüzey: Yeşil patina ve hafif kararma genellikle yüzeyseldir. Siyah, pullu ve kırılgan yüzey ise yanmış bakırın işaretidir.
Fabrika ve üretim hattı sökümlerinde kalın kesitli enerji kabloları, bakır borular ve bara çıkar. Otel, hastane, AVM ve ofis binalarında teknik müdürlüklerin yürüttüğü tesisat yenilemeleri ile klima santrali, soğutma grubu ve VRF sistemi sökümleri boru bakır ve kablo verir. Elektrik panoları ve trafo merkezleri lama (bara) bakır verir. Elektrik motorları, trafolar ve jeneratörler sargı bakırı içerir. Talaşlı imalat atölyelerinde torna ve freze talaşı, elektrik ve mekanik tesisat müteahhitlerinin şantiyelerinde ise kesim artığı kablo ve boru çıkar. Kaynağı bilmek, yükün hangi sınıflardan oluşacağını önceden tahmin etmeyi kolaylaştırır.
Motor, trafo, balast ve bobin içindeki teller ince bir vernik veya emaye ile kaplıdır. Renk olarak bakırdır, ancak kaplama nedeniyle soyma bakır sınıfına girmez. Sargı bakırını soyma bakırdan ayrı bir torbada biriktirmek gerekir. Motor ve trafoyu bütün halde verirseniz demir gövde, alüminyum kapak ve bakır sargı birlikte tartılır; bu durumda değerlendirme "bütün motor" olarak yapılır. Sargıyı ayırmak zahmetli ve zaman alıcıdır; az sayıda motorda çoğu zaman bütün halde satmak daha pratiktir.
Kalay, bakırı korozyondan korumak ve lehimlemeyi kolaylaştırmak için kullanılan ince bir kaplamadır. Telekomünikasyon kablolarında, bazı lamalarda ve denizcilik kablolarında görülür. Kalaylı tel kızıl değil gümüşi-gri renktedir; kesildiğinde içi kızıl, dışı gümüşi görünür. Eritmede kalay bakırın saflığını düşürdüğü için kalaylı tel ve lamayı temiz bakırla karıştırmayın; ayrı tutulduğunda her iki grup da kendi sınıfından hesaplanır.
En sık karışan üç malzeme bunlardır. Bakır kızıl-turuncu, pirinç (sarı) belirgin şekilde sarı, bronz ise koyu kızıl-kahverengidir. Yüzey oksidi rengi yanıltabileceği için parçanın bir köşesini zımparalamak veya kesmek en güvenilir yoldur. Musluk, vana ve rakor gibi parçalar neredeyse her zaman pirinçtir; bunları sarı hurda çeşitleri sayfasında ayrıntılı anlattık. Bakır boruya takılı kalmış pirinç rakorlar da boruyu karışık sınıfa düşürür.
Bazı ucuz data, hoparlör ve tesisat kablolarında iletken, ince bir bakır tabakayla kaplanmış alüminyumdur (CCA). Dışarıdan bakır gibi görünür. Kesitte gümüşi bir çekirdek görünmesi ve kablonun aynı kesitteki bakır kabloya göre belirgin şekilde hafif olması en pratik ipuçlarıdır. CCA teller soyma bakır yüküne karışırsa yükün tamamı karışık sınıftan hesaplanabilir; bu yüzden şüpheli kabloları ayrı tutun.
- Lehim, kalay, boya veya vernik kaplama
- Yanma sonucu oluşan kalın oksit tabakası
- Pirinç rakor, çelik kelepçe ve izolasyon köpüğü
- Talaşta yağ, emülsiyon ve demir talaşı karışması
- Bakır kaplı alüminyum veya çelik telin yüke karışması
- Soyma tel, lama, boru, sargı, talaş ve kalaylı teli ayrı kaplarda biriktirin.
- Borulardaki pirinç rakorları kesin, izolasyon köpüğünü sıyırın, lehimli uçları ayırın.
- Kablo uçlarındaki pabuç, klemens ve fişleri sökün.
- Talaşı süzün ve kuru bir yerde saklayın.
- Kılıfı soyulmamış kabloyu kablo olarak verin; soymanın ne zaman kârlı olduğunu kablo soymak mı satmak mı yazısında hesapladık.
- Kabloyu yakmak: Hem bakırı yanık sınıfına düşürür hem de çevre mevzuatına aykırıdır. 2872 sayılı Çevre Kanunu, atıkların çevreye zarar verecek şekilde alıcı ortama verilmesini yasaklar.
- Her parlak teli soyma sanmak: İnce saç teli, kalaylı tel ve CCA ayrı sınıflardır. Ayrıntılı kontroller için soyma bakır nasıl anlaşılır yazısına bakın.
- Motoru sökmeden "bakır" diye tartmak: Bütün motor bakır değil, karma bir yüktür.
Sınıfınızı belirledikten sonra güncel değerleri hurda bakır fiyatları listesinde görebilir, kablo içi bakır için kablo hurdası türleri sayfasına geçebilirsiniz.