LME Bakır Fiyatı Nasıl Takip Edilir? Hurda Fiyatına Yansıması

LME bakır fiyatı, Londra Metal Borsası'nın sitesinde ABD doları/ton cinsinden yayımlanır ve bakır ticaretinde küresel referans kabul edilir. Türkiye'deki bir işletme için bu fiyat, TCMB'nin açıkladığı dolar kuruyla çarpılıp bine bölündüğünde TL/kg cinsinden bir referans verir. Hurda bakır fiyatı bu referansı izler, ancak bire bir eşit değildir: malzemenin sınıfı, kabloda bakır randımanı, eritme ve işleme maliyeti ile lojistik farkı belirler.

LME nedir, bakır fiyatı neden oradan izlenir?

LME (London Metal Exchange), bakır, alüminyum, nikel, çinko, kurşun ve kalay gibi demir dışı metallerin işlem gördüğü borsadır. LME'nin kendi açıklamasına göre bakır kontratında fiyat ABD doları/ton olarak verilir, bir lot 25 tondur ve LME Official Price, birincil ve ikincil bakır sözleşmelerinde endeks olarak kullanılan küresel gösterge fiyattır. Hurda ticareti de bu göstergeye bakar, çünkü hurdadan elde edilen bakır sonunda aynı piyasada katot ve mamul bakırla rekabet eder.

Hangi fiyata bakmalı: cash mi, 3 aylık mı?

LME'de aynı gün için birden fazla fiyat görürsünüz. En sık karşılaşılan ikisi:

• Cash (spot): Yakın vadeli teslim için fiyat. Fiziksel ticarette ve resmi fiyat olarak en çok atıf yapılan değerdir.
• 3 aylık (3-month): Üç ay sonrası teslim için fiyat. Borsada en likit vadedir; gün içi hareketler çoğunlukla bu vadede izlenir.

İkisi arasındaki fark piyasanın arz ve stok durumuna göre değişir. Hurda tarafında günlük takip için cash veya resmi fiyat yeterlidir; sözleşmede endeks kullanacaksanız hangisini esas aldığınızı açıkça yazın. LME'nin sitesinde bazı veriler ücretsiz görünürken anlık ve ayrıntılı veriler lisanslı olabilir; gecikmeli veri ile güncel veri arasındaki farkı hesaba katın.

Kur tarafı: TCMB

LME fiyatı dolar olduğu için Türkiye'de kur en az borsa fiyatı kadar etkilidir. TCMB her iş günü döviz kurlarını yayımlar; ticari hesaplarda genellikle döviz alış veya satış kuru esas alınır. Endeksli bir sözleşme yapıyorsanız hangi kurun ve hangi günün kurunun kullanılacağını yazmak gerekir.

Basit çevirme formülü şöyledir:

Referans (TL/kg) = LME bakır fiyatı (USD/ton) × USD/TL kuru ÷ 1000

Bu değer saf katot bakır için bir referanstır, hurdanın fiyatı değildir. Ne kadar uzaklaştığını belirleyen etkenleri aşağıda sıraladık.

Hurda fiyatı borsa referansından neden farklıdır?

Bakır sınıflarının nasıl ayrıldığını soyma bakır nasıl anlaşılır yazısında, kablodaki bakır oranının fiyata etkisini kablo soymak mı satmak mı yazısında anlattık. Diğer etkenlerin genel listesini hurda fiyatlarını etkileyen faktörler yazımızda bulabilirsiniz.

Günlük takip için pratik yöntem

Satın alma veya tesis tarafında bakır hurdası satışını planlayan biri için basit bir takip rutini işe yarar:

1. LME bakır fiyatını her gün aynı saatte ve aynı kaynaktan not edin.
2. Aynı gün TCMB dolar kurunu not edin.
3. Formülle TL/kg referansını hesaplayın ve bir tabloya ekleyin.
4. Haftalık ve aylık ortalamayı izleyin; tek günlük sıçramalara göre karar vermeyin.
5. Aldığınız hurda tekliflerini aynı tabloya, teklif tarihiyle yazın.
6. Teklif ile referans arasındaki farkın zaman içinde nasıl değiştiğini izleyin.

Bu tablo, referans iki üç hafta yukarı gidip teklif değişmediğinde veya tersi olduğunda sorulacak soruyu netleştirir. Farkın kendisi değil, farkın değişimi bilgi verir.

Kablo hurdasında referans nasıl kullanılır?

Kablo hurdasında borsa referansı doğrudan değil, kablonun içindeki bakır oranı üzerinden kullanılır. Bir kablonun ağırlığının bir kısmı bakır, geri kalanı izolasyon, dolgu, zırh ve kılıftır. Alıcı, kablonun tipine ve kesitine göre içindeki bakır payını tahmin eder ya da örnek soyarak ölçer; fiyatı da bu pay üzerinden kurar.

Bu yüzden aynı gün aynı LME fiyatıyla verilen iki kablo teklifi arasındaki fark, çoğu zaman randıman varsayımındaki farktan kaynaklanır. Teklifi değerlendirirken alıcıya hangi randımanı varsaydığını sormak, borsa fiyatından daha açıklayıcı bir bilgi verir.

Aylık ortalama ve sözleşmeler

LME, günlük fiyatların yanında aylık ortalamaları da yayımlar. Düzenli hurda satışı yapan işletmeler için aylık ortalama, tek günlük fiyattan daha istikrarlı bir referanstır. Endeksli bir sözleşmede "bir önceki ayın ortalaması" gibi bir referans seçmek, tartım gününün tesadüfi olarak yüksek veya düşük bir güne denk gelmesinin etkisini azaltır.

Aynı mantık kur için de geçerlidir. Kurun da aynı dönemin ortalaması üzerinden alınması, iki göstergenin birbiriyle tutarlı olmasını sağlar. Hangi yöntemin seçileceği iki tarafın risk tercihine bağlıdır; önemli olan seçimin yazılı ve tartışmasız olmasıdır.

Satış zamanlaması: beklemek mantıklı mı?

Borsa fiyatını tahmin etmek bu yazının konusu değil; kimse güvenilir biçimde edemez. Ancak bazı pratik gözlemler planlamaya yardım eder:

• Bakır hurdası bozulmaz, ama depolama alanı, güvenlik ve sigorta maliyeti vardır.
• Uzun bekleyen kablo ve bakırda hırsızlık ve karışma riski artar.
• Tonajı biriktirip toplu satmak, küçük ve sık satışa göre lojistik maliyetini azaltır.
• Endeksli bir sözleşme, zamanlama kaygısını büyük ölçüde ortadan kaldırır; bunun nasıl kurulduğunu düzenli hurda toplama sözleşmesi yazısında anlattık.

Diğer metallerde aynı mantık

Bakır için anlattığımız yöntem, LME'de işlem gören diğer metallere de uygulanır. Alüminyum, nikel, çinko, kurşun ve kalay da borsada dolar/ton cinsinden fiyatlanır ve hurda fiyatları bu referansları izler. Farklı olan, referans ile hurda arasındaki uzaklığı belirleyen etkenlerdir: alüminyumda alaşım serisi ve boya, nikelde alaşımın bileşimi, kurşunda akü ve diğer kaynaklar arasındaki ayrım öne çıkar.

Paslanmaz çelik hurdasında ise tek bir borsa fiyatı yoktur; fiyat içindeki nikel, krom ve molibden oranına göre şekillenir. Bu yüzden paslanmazda LME nikel fiyatı dolaylı bir gösterge olarak izlenir. Birden fazla metal satan bir işletme için takip tablosunu metal bazında ayrı sütunlarla kurmak ve her teklifi ilgili referansla aynı satırda tutmak, farklı metallerdeki hareketleri tek bakışta görmeyi sağlar.

Demir ve çelik hurdasında da LME'nin kontratları bulunsa da Türkiye piyasasında fiyatlar daha çok ithal hurda fiyatları ve yerel çelik üreticilerinin alım fiyatlarıyla oluşur.

Teklif geçerlilik süresi neden kısa?

Borsaya bağlı malzemelerde alıcı, teklifi verdiği andaki referansa göre hesap yapar. Teslim birkaç gün gecikirse referans değişmiş olabilir. Bu yüzden bakır ve kablo tekliflerinde geçerlilik süresi kısa tutulur ve tartım günü güncellenebilir. Teklifleri karşılaştırırken bu süreyi de kontrol etmek gerekir; teklif karşılaştırma listemizde bu madde ayrıca yer alıyor.

Güncel fiyatlar ve teklif

Sınıf bazında güncel aralıkları bakır hurda fiyatları ve kablo hurda fiyatları sayfalarında yayımlıyoruz. Partiye özel fiyat ise malzemenin durumuna ve tartımdaki sonuca göre kesinleşir. Her sınıfı ayrı tartar, kantar fişi düzenler, gerektiğinde XRF analiz yaparız; ödeme tartımdan sonra aynı gün EFT ile ve faturalı yapılır. Hizmetin ayrıntıları hurda alımı sayfasında.

Elinizdeki bakır veya kablo partisi için borsa gününe göre güncel bir teklif isterseniz, fotoğraflarını ve yaklaşık tonajını teklif al sayfasından iletin; aynı iş günü içinde dönelim.

Kaynaklar

• LME Copper (London Metal Exchange)
• TCMB gösterge niteliğindeki döviz kurları